Новае ў блогах
Артыкулы
Форум
Блогі
Фотаальбом
Подпісы да форумаў
Афіша
Паштоўкі
Жывы слоўнік
Наша мапа
Каляндар
Рэгістрацыя
Пошук па форуме
Сябры і Групы
Пашпарт
» Уваход
  Мянушка:    Пароль:      Запомніць мяне       
Гусь і іншыя птушкі

Пераход да іншай старонкі: 1, 2  наступная » 

Спіс форумаў Нашыя дзеткі » Кулінарны клуб
 
Аўтар Паведамленне
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 16.09.07 10:05    Загаловак паведамлення: Гусь Адказаць з выцемкаю

Марцін Святы — губіцель гагаты

10 лістапада ўвечары жыхары самай паўднёвай шведскай правінцыі Сконэ збіраюцца на вечарыны ў рэстаранах ці дома ў сяброў, каб адсвяткаваць канун Дня Святога Марціна. Традыцыя, закладзеная яшчэ ў тыя даўнія часы, калі Швецыя была каталіцкай краінай, — больш за 500 гадоў таму, але захаваная і ў лютэранстве.
Меню свята абавязкова ўключае ў сябе печаную ці смажаную гусь а таксама густы востры кісла-салодкі «чорны суп» (svartsoppa) з гусіных вантробаў ды гусінай (часам свіной) крыві. Усё гэта заядаецца яблычным пірагом (spettekaka) амаль метровай вышыні, на які выдаткоўваецца неверагодная колькасць цукру ды яечных жаўткоў. Невыпадкова старадаўні звычай гэтак папулярны менавіта ў Сконэ, дзе жыве і пасвіцца большасць шведскіх гусей. Але паўтара стагоддзя таму, у 1850-х гг., традыцыю, тады амаль забытую, ці, прынамсі, непрэстыжную, ажывілі інтэлектуалы Стакгольма. Адраджэнне нашай нацыянальнай гусінай міфалогіі, відаць, яшчэ чакае сваёй чаргі — бо прыкладна ў cярэдзіне ХІХ ст. у нас пра марцінову гусь толькі пачалі забывацца...
Дзень Святога Марціна, які каталіцкі касцёл святкуе 11 лістапада, быў калісьці адным з самых прыкметных у каталіцкім календары (урачыстасці ў ягоны гонар доўжыліся тры дні, з 10-га па 12-е), а сам Марцін — адным з самых улюбёных святых з агульнаеўрапейскім культам. Калі Беларусь была інтэгральнай часткай заходняга свету, гэты культ быў пашыраны і ў нас.
З даўніх часоў на Дзень Святога Марціна прынята рэзаць гусей ды адзначаць свята рознымі стравамі, асабліва печанай (ці смажанай) гуссю – “птушкай Марціна” (avis Martini). У славянаў-каталікоў — палякаў, чэхаў, славакаў, харватаў і славенцаў патрон гусей — Св. Марцін. У Харватыі на Марціна гусей не рэжуць, але пачынаюць адкормліваць да каляднага стала. Беларусам-каталікам гэтая традыцыя не чужая. Захавалася некалькі беларускіх прыказак на гэты конт. Самая вядомая з іх: Марцін Святы — губіцель гагаты.

Марцін, адзін з самых славутых святых Рымскага касцёлу, нарадзіўся каля 316—317 гг. у рымскай правінцыі Панонія (сучасная Венгрыя). Ягоны бацька быў легіянерам, даслужыўся да пасады трыбуна і заставаўся перакананым прыхільнікам паганства. Таму свядома назваў сына ў гонар Марса — рымскага бога вайны. Kалі пазней бацьку перавялі служыць у італьянскую Павію, Марцін пазнаёміўся з тамтэйшымі хрысціянамі і стаў катэхуменам, але да хросту не дайшло, бо тамтэйшы біскуп папросту баяўся хрысціць 10-гадовага хлапчука, каб не наразіць на сябе гнеў уплывовага бацькі. Толькі больш як праз 10 гадоў здарыўся выпадак, які канчаткова вызначыў выбар Марціна, на той час ужо легіянера. У 338 г., падчас побыту ў гарнізоне Ам’ена, ён у лютую зімовую сцюжу спаткаў жабрака і аддаў яму палову свайго плашча. Уначы ён сасніў Хрыста, апранутага ў ягоны плашч, які казаў анёлам: «Глядзіце, як мяне Марцін-катэхумен апрануў!» Вясной 339 г., на Вялікдзень, як было тады прынята, Марцін хрысціўся. Пасля звальнення з вайсковае службы Марцін з некалькімі таварышамі заклаў першую пустэльню ў Галіі (360), зрабіўшыся пачынальнікам гальскага (пазней французскага) манаства, і хутка слава пра ягонае святое жыццё разнеслася i па захадзе, і па ўсходзе Рымскай імперыі. Святы Марцін памёр 8 лістапада 397 г. у заснаваным ім кляштары Мармуцье за 14 км ад Тура, а праз тры дні яго цела перавезлі Луарай у Тур і урачыста пахавалі — таму дзень ягонай памяці святкуюць менавіта 11 лістапада. З цягам часу ён быў абвешчаны святым патронам Францыі. Каля 700 населеных пунктаў Францыі, а таксама больш за 3600 французскіх парафіяў носяць ягонае імя. У Рэчы Паспалітай Марцін быў адным з самых шанаваных святых, якому было прысвечана больш за 200 касцёлаў (большая частка гэтых парафіяў, прынамсі ў Польшчы, захавалася да нашых дзён). Шмат стагоддзяў ягоны дзень быў абавязковым касцельным святам. Найбольш гарлівыя каталікі ў Рэчы Паспалітай распачыналі Адвэнт, як аналаг 40-дзённага посту перад Вялікаднем, адразу па Св. Марціну, 12 лістапада. У палякаў налічваецца да 44 прыказак і прымавак, звязаных з гэтым днём.

Адкуль такая трывалая сувязь Марціна з гусямі? У 371 г. памёр біскуп гальскага г. Тура. Святары й цывільныя вернікі прагнулі бачыць на турскай катэдры менавіта Марціна, але ён не хацеў пакідаць свой прыстанак. Тады прыхільнікі ўжылі падман. Адзін з паважаных грамадзянаў Тура папрасіў, каб Марцін, які славіўся цудоўнымі ацаленнямі, адведаў ягоную хворую жонку. Заманіўшы пустэльніка да сябе пад такім годным прэтэкстам, турскія мяшчане гвалтам зацягнулі яго ў катэдру і пакорна-настойліва ўпрасілі, каб прыняў годнасць біскупа. Пасля доўгіх намоваў ён урэшце пагадзіўся і 4 ліпеня 371 г. быў высвечаны на біскупа Тура.

Папулярная традыцыя сцвярджае, што Марцін спачатку здолеў уцячы ад сваіх надакучлівых прыхільнікаў і схавацца ў гусятніку, але колішнія выратавальнікі Рыма выдалі яго сваім гергетаннем. Таму першым учынкам разгневанага пустэльніка на новай пасадзе быў нібыта загад засмажыць адну са «здрадніц». Паводле іншай легенды, гусі аднойчы перапынілі казанне Марціна, чым і наразілі ягоны гнеў. Афіцыйная каталіцкая агіяграфія на гэты конт маўчыць — сапраўды, такі імпульсіўны ды помслівы учынак дрэнна стасуецца з хрысціянскай разважнасцю ды стрыманасцю. Хутчэй за ўсё, гэтая легенда паўстала значна пазней за рэальныя падзеі, праз шмат гадоў па смерці святога. Але ж на чымсьці такое трывалае атаясамліванне Марціна з гусямі мусіць грунтавацца? Мо справа ў тым, што гусі лічыліся ў рымлянаў свяшчэннымі птушкамі Марса, у гонар якога і быў названы будучы святы? На біскупскай пасадзе Марцін праявіў сябе бескампрамісным змагаром з паганствам, руйнуючы капішчы паганскіх багоў і усяляк выкараняючы старыя вераванні. Ці не сімвалізуе прыпісаная яму нянавісць да гусей свядомае ды паслядоўнае адрачэнне ад рымскага паганства, ад традыцыі, у якой намагаліся яго выхаваць бацькі — якіх Марціну, дарэчы, незадоўга да іх смерці ўдалося схіліць да хросту?
Зрэшты, агульнаеўрапейская традыцыя забіваць гусей у першай палове лістапада склалася задоўга да ІV ст., а потым толькі была афіцыйна прызнаная хрысціянствам і «прымацаваная» да дня найбольш прыкметнага святога. Разнастайныя марціновыя рытуалы найбольш пашыраныя ў германскіх народаў, і, здаецца, свята Марціна наклалася на колішняе паганскае, магчыма, прысвечанае Одыну4. Але і гэтае вельмі старажытнае свята мела свае эканамічныя ды кліматычныя падставы. Гусі робяцца найбольш тлустымі менавіта на пачатку лістапада — далей зіма ўжо не дае ім назапашваць тлушч. Дакладней, корму бракуе, каб пракарміць зімой усіх птушак, таму лішніх забіваюць.
Свежая гусяціна — толька адна з прыкметаў гэтага першага зімовага свята, хоць, бадай, самая яскравая. У італьянцаў, іспанцаў, бельгійцаў, швайцарцаў Марцін атаясамліваўся таксама і з заканчэннем вінаградарскага сезону, таму віно новага ўраджаю было абавязковай часткай пачастунку5. Нават у Польшчы, не самай багатай на віно краіне, гэтая традыцыя была калісьці адчувальнай, як сведчыць прыказка: Wesele Marcina, gęś i dzban wina. У некаторых краінах на Марціна Дзень раскладалі рытуальныя вогнішчы, запальвалі свечкі — каб лягчэй пратрываць цёмную зіму, якую адлiчвалi з гэтага дня.
Марцін падводзіў вынікі гаспадарчага году. У гэты дзень па ўсёй Еўропе разлічваліся са старымі даўгамі, сплочвалі розныя падаткі, наймалі на новы тэрмін працаўнікоў. Паступова гэты заходні звычай распаўсюдзіўся і на Вялікае княства Літоўскае. Напрыклад, надаючы ў 1586 г. магдэбургскае права Нясвіжу, Стэфан Баторы вызначыў, што справаздачу перад гаспадаром і гараджанамі пра даходы і выдаткі магістрат мусіць трымаць на Св. Марціна. Пазней магдэбургскія прывілеі многім беларускім гарадам будуць утрымліваць стандартны тэрмін выплаты падаткаў на карысць дзяржаўнага скарбу: ад Св. Міхала (29.09) да Св. Марціна (11.11).
У Вялікім Княстве Літоўскім, калі там яшчэ панавала старажытнаруская даўніна, гусі былі абавязковай часткай «дзякла», штогадовай натуральнай даніны. «Устава на валокі» (1557) вызначыла яе традыцыйную норму ў дзяржаўных маёнтках — 1 гусь з аднае валокі (21,36 га): «С кождое волоки всякого кгрунту мають давати гусь альбо полтора грошa». У прыватных маёнтках гэтая звычайная норма таксама пратрымалася некалькі стагоддзяў. Трохполле, якое прадпісвалася валочнай сістэмай, стварала спрыяльныя ўмовы для гадоўлі гусей, бо трэцяя частка зямлі выдзялялася пад папар.

Па грудной костцы печанай марціновай гусі гадалі пра будучую зіму. Напрыклад, пляма ў сярэдзіне косткі азначала, што зіма не будзе ранняй, белая костка прадказвала сухую і ўстойлівую зіму або снежную ды марозную, плямістая — няўстойлівую, цёмная — вільготную, слотную, мяккую, рабая — снежную, завейную. Гадалі пра надвор’е і па палёце дзікіх гусей (біскуп турскі лічыцца патронам усіх пералётных птушак), і па надвор’і ўласна Марціновага дня. У Мінскай губ. у 1860-я гг. зафіксаваная прыкмета: Марцінова гусь па вадзе — Божае Нараджэнне на лядзе (г.зн., калі на Марціна рэкі яшчэ не замерзлі, на Божае Нараджэнне трэба чакаць моцных маразоў). І наадварот: калі на Марціна гусь выйдзе на лёд, то, бадай, будзе яшчэ плаваць па вадзе на Божае Нараджэнне. Аналагічныя прыказкі ды прыкметы існуюць у палякаў ды ўкраінцаў — сведчанне пра наша агульнае гістарычнае мінулае. Гадалі на Марціна не толькі пра зіму, але і пра будучае лета...

“ Сухая рэшта лета, дажджлівая восень, суровыя маразы, неглыбокі снег, позняя вясна — усё гэта радуе ці маркоціць сэрца беларуса, узбуджае ягоную ўяву і служыць тэмай бясконцых размоў накшталт наступных: «Калі гусі дзікія і іншыя пташкі рана ляцяць у вырай нізка, то значыць: хутка будзе зіма. Калі на Марціна дождж, то будзе мокрае лета....”

Апроч іншага, біскуп турскі лічыўся яшчэ і патронам млынароў. На ягоны дзень заканчвалася праца на вадзяных млынах, тым больш што замярзалі рэкі. Тым, хто наважваўся працаваць на свята, Марцін нібыта мог адпомсціць — пераламаць пальцы або, прынамсі, млынавыя колы. У Ашмянскім павеце ў ХІХ ст. млынары адзначалі свята гарэлкай, на каменным млынавым коле.
З Марцінавага дня пачынаецца зіма — сцвярджае яшчэ адна забытая беларуская прыказка-прыкмета. (Падобная польская — Od Świętego Marcina zima się poczyna — вядомая прынамсі з XVI ст.) Адсюль і старадаўні дзіцячы вершык:
Кавалю Марціну,
Падкуй ты мне свінню,
Бо зіма падходзіць,
Свіння боса ходзіць

Кавалю Марціну,
Падкуй ты мне кота,
А калі не ўмееш —
Прывяжы да плота.

Наша даўняя кулінарыя ведала нямала страваў з гусяціны. Любілі найбольш гусь, засмажаную ці запечаную цалкам — адну з разнастайнасцяў «пячыстага». Аўтар «Прамовы Мялешкі», уздыхаючы пра незваротна страчаныя далюблінскія часы, прыгадвае: добрая была гуска з грыбкамі, кашка з перчыкам. Але насамрэч вестэрнізацыя ХVІІ ст. гусцы з грыбкамі нічым не пагражала. Енджэй Кітовіч, галоўны сведка звычаяў і густаў саскай эпохі, згадвае тагачасны дэлікатэс: гусяціна, вараная са смятанай і з дробна парэзанымі сушанымі грыбамі, ячнай кашай засыпаная.
Што гуска з грыбкамі яшчэ доўга ўспрымалася як наша нацыянальная страва, сведчыць Альгерд Абуховіч, прыгадваючы парыжскае здарэнне каля 1860 г. — таксама на пачатку лістапада, хоць не на Марціна, а на Дзяды: «Было гэта ў Францыі, з паміж маладзёжы я адзін быў з Беларусі, дык злажыўся праект, што я павінен уладзіць трызну Дзядоў. Ахвоча на гэта прыстаў я і выступіў з пачастункам. Былі пячоныя гусі з грыбкамі, а замест крупніку — добра запраўленае le vin chaud».
Яшчэ адна згаданая Кітовічам страва саскіх часоў, гусь «па-чорнаму», вымагала б ад сучаснага спажыўца пэўнай мужнасці: «Чорная гусь, якую ў меншых паноў гатавалі так: кухар паліў на попел вехаць саломы, выцягнутай, калі не было чыстай, у поспеху з ботаў, дадаваў да гэтага лыжку або больш свежага мёду, даліваў да ўсяго паводле патрэбы якога моцнага воцату, мяшаў з той спаленай саломай, засыпаў перцам і імбірам — і тады ўся гусь рабілася чорнай; гэту страву вельмі любілі і падавалі ў час самых пышных банкетаў».
Не ўсіх птушак, забітых на Марціна, з’ядалі адразу. З адных вытаплівалі тлушч (шмалец), які асабліва цанілі гэбраі, з іншых рабілі паўгусак — аддзялялі мяса ад грудкі, завівалі ў цесны рулон, шнуравалі і вэндзілі. Такая «кансерва» захоўвалася досыць доўга і лічылася дасканалай закускай да гарэлкі. Гусіную кроў, гэтак неабходную для шведскага чорнага супу svartsoppa, а калісьці і для нашай поліўкі, а таксама для соўсу да гусіных вантробкаў — таксама збіралі. Каб не згарнулася, яе змешвалі з соллю, а перад тым як уліць у булён, дадавалі муку ды сухары. Рабілі кішкі з гусіных пячонак — адмысловую, вельмі смачную каўбасу, якую сёння наўрад ці дзе пакаштуеш. На Віцебшчыне, як адзначалі этнографы П.Шэйн і М.Нікіфароўскі, вельмі папулярным калісьці быў студзень, прыгатаваны з гусіных галоў, ног і крылаў. А паштэты з гусінай пячонкі, а пух на падушкі, а гусіныя пёры, якія захавалі для нас столькі думак і ўражанняў даўно мінулых часоў... Мела рацыю славутая літоўская гаспадыня Ганна Цюндзявіцкая, калі з захапленнем пісала: «Гусь — адна з самых вартых свойскіх птушак. Усё ад яе прыдатна для выкарыстання чалавекам — пух, пер’е, мяса, тлушч, вантробы, усё прыносіць нам выгаду». Мо не варта надта іранічна ставіцца да сакраментальнага выказвання Панікоўскага: «Гусь — узнёслая, высакародная птушка!».

Вэнджанымі паўгускамі славілася старадаўняя Літва (і Беларусь, вядома). «Смажанай паўгускі, язык халодны, скрылікі агузка» — абавязковы набор вэнджаніны на сняданне, увекавечаны ў «Пане Тадэвушу». Эмігрантам, якія былі вымушаныя пакінуць край пад уціскам чужой улады, літоўскія паўгускі здаваліся адным з сімвалаў страчанай Радзімы, прадметам нацыянальнага гонару, якім з годнасцю частавалі іншаземцаў. Ю.Немцэвіч настальгічна прыгадваў у выгнанні святочны «крупнік з паўгускамі...». Наша легендарная верашчака, прынамсі, у адным з варыянтаў, уяўляла сабою густы суп з кілбасой, паўгускамі ды абавязковай ячнай кашай. У 1809 г. у сталіцы створанага Напалеонам Варшаўскага герцагства, куды збіраліся з усіх бакоў «недабітыя» патрыёты Рэчы Паспалітай, каб яшчэ раз паспрабаваць вярнуць забраны край, князёўна Гелена Радзівілаўна трактавала гасцей традыцыйным «вясковым» снеданнем, якое на яе замову падавалі па чарзе пяць славутых варшаўскіх рэстарацыяў. Славутыя літоўскія паўгускі былі «цвіком» праграмы ў адной з іх, «Добрых лікёрах».
Зрэшты, у ХІХ ст. пачало распаўсюджвацца меркаванне, што стравы з гусяціны — ежа, бадай, прасцяцкая, хатняя, непрыдатная для раскошных арыстакратычных прыёмаў. «На ніякім абедзе выстаўным гусь месца мець не можа», — катэгарычна сцвярджаў адзін са снобаў пазамінулага стагоддзя. Ці не на першую палову ХІХ ст. прыпадае заняпад попыту на птушку Св. Марціна?


I птушкi ў небяспецы — вось гусей грамады,
Нашчадкi тых, што ратавалi Рым ад здрады,
Дарэмна гагаюць, iх крык людзей не ўзрушыць.
Ўварваўся Конаўка ў катух, адных з iх душыць,
Другiх за пояс затыкае, цягне, глушыць.
Надарма гускi б’юцца, шыi выгiнаюць,
А гусакi шыпяць i ворага шчыпаюць,
Бяжыць ён цераз двор, акрыты светлым пухам,
Зусiм як несены гусiных крылляў рухам,
Як быццам стаў дамавiком — крылатым духам.

На момант скасавання прыгону гадоўля гусей не была надта пашырана ў сялянскіх гаспадарках Беларусі. Ды і елі птушынае мяса досыць рэдка. «Птушкаводства не было значнай галіной гаспадаркі, бо віцкаўцы мелі толькі курэй і вельмі рэдка — гусей, качак і цацарак», — згадвае М.Улашчык.

Але аграрны крызіс канца ХІХ ст. узмацніў развіццё сялянскай птушкагадоўлі ў Беларусі, як і на ўсім захадзе Расійскай імперыі (асабліва ў Літве). Самай папулярнай, бо найбольш эканамічна выгаднай, была менавіта гадоўля гусей, якія пераважна вывозіліся ў Германію (часам іх гналі ўвосень ва Ўсходнюю Прусію сваёй хадой). Нашы паўночныя суседзі, літоўцы, за часы міжваеннай незалежнасці зазналі сапраўдны «гусіны бум». У 1933—1937 гг. у Літве (без Віленскага краю) было ў сярэднім 500 000 дарослых гусей, з якіх 272 000 прызначаліся выключна для рынку. У Літве яшчэ памятаюць, як падчас Вялікай дэпрэсіі 1929—1933 гг. урад загадаў частку зарплаты чыноўнікам плаціць гусямі, каб падтрымаць сельскую гаспадарку. Хрушчоўскі ўрад, наадварот, за 1960—1970 гг. амаль звёў гусінае пагалоўе. Гэта пры тым, што ў паваенным Савецкім Саюзе літоўскія гусі мелі вельмі высокую «рэпутацыю». Яшчэ ў канцы ХІХ — пач. ХХ ст. сфармаваліся дзве пароды літоўскіх гусей: «чародныя» (pulkinės) і «курыныя» (vištinės). Апошнія былі больш пашыраныя дзеля большай вагі ды хутчэйшай гадоўлі. «Курыныя» паходзяць ад «чародных», скрыжаваных з усходнепрускімі, часткова — з эмдэнскімі ды памеранскімі. Відаць, тыя самыя пароды разводзілі на мяжы ХІХ—ХХ стст. і ў нас, прынамсі на паўночным захадзе, бо тады яшчэ наша з літоўцамі гаспадарка ўяўляла сабою адзіны арганізм. Нават беларускае слова «гергетанне» — літоўскага паходжання...
Аматары нашай старадаўняй кухні, якія хочуць уваскрасіць былыя стравы, могуць пачаць хоць бы з рэцэптаў, сабраных у «Старадаўняй беларускай кухні» Г.Тычкі і Э.Зайкоўскага. Шмат якія са згаданых там страваў уваходзілі ў меню на Дзень Св. Марціна, у тым ліку і гусіныя вантробы з чорным соўсам (або, напрыклад, са слівовым), гэтак папулярныя ў польскіх, шведскіх ды іншых гурманаў.
Стары добры, з недасяжных дарасейска-дасавецкіх часоў, дашчэнту забыты фэст: гусь на Марціна. Традыцыя, за апошнія паўтара стагоддзя цалкам сцёртая з памяці субсідаванымі Генштабам Расійскай імперыі этнографамі, метадыстамі-арганізатарамі афіцыёзных народна-савецкіх святаў ды марксісцкімі этнакультуролагамі нашага часу. Усе элементы нашай культуры, што маюць лацінскае паходжанне, усё, што нагадвала пра нашу лучнасць з заходнім (асабліва з заходнеславянскім) светам, знішчалася бязлітасна, паслядоўна і мэтанакіравана, і дасёння да гэтага «падступнага» лацінства ставяцца, сама меней, падазрона. Апошняе стагоддзе, здаецца, усе, ад каго гэта залежала, адзінадушна імкнуліся накіраваць развіццё беларускай культуры не па «фламандскім», а па «папуаскім» шляху.

У сённяшнім амаль 2-мільённым Менску гусь вельмі цяжка купіць у любы сезон. Зрэшты, сучаснаму падарожніку па захадзе краіны мусяць кінуцца ў вока чароды свойскіх гусей — абавязковы элемент ландшафту. Дзяржаўныя птушкафабрыкі не разводзяць марціновых птушак, не цікавяцца імі і буйныя імпарцёры «ножак Буша», то ніша гэтая сёння, як і 100 гадоў таму, вольная для выяўлення прыватнай ініцыятывы.
Фэсты, што надаюць структуру хаатычнай плыні часу, патрабуюць чыіхсьці высілкаў. Калі яны нязмушаныя ды арганічныя — валанцёраў-энтузіястаў, якія ў арганізацыйных клопатах выяўляюць сваю індывідуальнасць і сцвярджаюць годнасць нацыянальнай культуры. То чым наша (агульная з палякамі ды іншымі заходнімі славянамі, а таксама са шведамі, венграмі, швайцарцамі, немцамі, аўстрыйцамі, латышамі, эстонцамі) марцінова гусь горшая за амерыканскую індычку на Дзень Удзячнасці?

Гусь, запечаная з яблыкамі

На 1 гусь: соль, 1/2 лыжачкі кмену, трохі маярану (або мацярдушкі), некалькі дзясяткаў яблыкаў, 2—3 лыжкі булёну.

Зьняць з адкормленай гусі залішні шмалец (тлушч), абцерці яе зьверху і знутры сольлю ды кменам з маяранам, нафаршыраваць дробнымі неразрэзанымі яблыкамі і пячы на брытване са жменькай крышанай цыбулі, паліваючы напачатку булёнам, а потым увесь час уласным сокам. Перад падаваньнем на стол абкласьці асобна сьпечанымі яблыкамі, пакласьці і тыя, што запякаліся ўнутры. Сок, які выпусьціла гусь, заправіць лыжкай мукі, моцна закіпяціць, абліць ім гусака, а рэшту падаць асобна.

Шыйка гусіная з начынкай

1 шыйка гусі, 1/2 шклянкі грэцкіх ці ячных круп, гусіная пячонка, 50—80 г тлушчу, 1 цыбуліна, 1 корань пятрушкі, лаўровы ліст, перац, соль.

Шыйку гусі абпаліць, абскрэбці, прамыць і нацерці молатым перцам і сольлю. Згатаваць рассыпістую грэцкую ці ячную кашу, перамяшаць яе з дробна нарэзанымі і абсмажанымі на сале рэпчатай цыбуляй і кавалачкамі гусінай пячонкі, напхаць шыйку, зашыць з абодвух бакоў. Палажыць у гаршчок, змазаны тлушчам, дадаць трохі вады, дробна нарэзаны корань пятрушкі, рэпчатую цыбулю, лаўровы ліст, накрыць накрыўкай і паставіць у печ ці духоўку.

гусь, фаршыраваны чырвонай капустай

/ утка или гусь, перец, лавровый лист, кориандр, тмин, соль.
Для фарша: 250 г красноко¬чанной капусты, 2—3 луковицы, 1 морковь, 40 г сливочного масла, лимонный сок или лимонная кислота, соль, сахар.
Вытрыбушаную, абмытую і обсу¬шаную птушку натереть смесью соли с пряностями, начинить подготовлен¬ным капустным фаршем, брюшко зашить, ножки и крылышки связать. Положить в гусятницу с жиром и жарить в горячей духовке, периоди¬чески поливая выделяющимся соком. Утку жарить 1 — 1 1/2 часа, гуся — 1—2 часа.
Приготовление фарша. Краснокочанную капусту мелко на¬шинковать, добавить спассерованные на масле лук и морковь, соль и сахар по вкусу, влить лимонный сок, немного горячей воды и тушить до готовности.
При подаче на стол утку или гуся разрезать так, чтобы они выглядели целыми, и уложить на подогретое блюдо. Обложить вынутой тушеной капустой. Отдельно гарнировать от¬варным или жареным картофелем, картофельным пюре. Процеженный соус подать в соуснике.

гусь, фаршыраваная квашеной капустой и свининой

1 утка или гусь, пряности, ко¬ренья, соль.
Для фарша: 500 г свиной голо¬вы, 500 г квашеной капусты, 1 луко¬вица, майоран, перец, соль, 1 яйцо.
Очищенную свиную голову сва¬рить с пряностями. Мясо отделить от костей, пропустить через мясоруб¬ку, добавить отжатую квашеную капу¬сту, вбить яйцо, положить пряности, при необходимости посолить и все пе¬ремешать. Затем приготовить таким же образом, как утку или гуся, фар¬шированных краснокочанной капу¬стой. Их можно зафаршировать так¬же сливовой или рисовой начинкой.
Для начинки из слив: 1/2 кг сушеных слив, корица. Сливы вымочить, вынуть косточки (можно и оставить), посыпать молотой ко¬рицей.
Для начинки из риса: 2 стакана рассыпчатой отварной рисовой каши, 20 г сливочного масла, 1 яйцо, 1—2 луковицы, немного (по вкусу) изюма, соль. В рисовую кашу положить спассерованный на масле лук, взбитое яйцо, изюм, соль и все перемешать.

ГУСІНЫЯ ВАНТРОБЫ СА СЛІВАВЫМ СОУСАМ

вантробы 1 гусі (пячонка, сэрца, страўнік; як варыянт – таксама крылы і шыя)
1 морква, ачышчаная, нарэзаная ўпоперак
1 корань пятрушкі, ачышчаны, нарэзаны ўпоперак
1 ceльдэрэй
1 цыбуліна
1 ст. лыжка дробна пасечанага кропу
Соль, перац паводле смаку
1 ст. лыжка мукі
120 г сліў
3 Tbsp. ст. лыжкі сухога чырвонага віна
½ лыжачкі цукру

Адварыць вантробы ў 6-7 шклянках падсоленай вады каля 15 хвілін. Дадаць садавіну, соль, перац і варыць яшчэ 30 хвілін. Садавіну прыбраць, пакінуць 1 шклянку булёну.

Прыгатаваць соўс: прамыць, асушыць слівы, вынуць косткі (???) і тушыць з дадаткам віна і невялікай колькасці вады да мяккасці. (Можна дадаць пару стоўчаных гваздзік, некалькі зярнятак англійскага перцу, іншыя спецыі). Перацерці ў пюрэ. Падпражыць на патэльні муку да карычневага колеру, разбавіць пакінутым раней булёнам, і варыць да загушчэння 10-15 хвілін, стала перамешваючы. Дадаць пюрэ са сліў і віна і цукар, ізноў давесці да кіпення. Заліць вантробы соўсам, у выпадку патрэбы перад падачай разагрэць.

Традыцыйны “сармацкі” варыянт гэтай стравы: ГУСІНЫЯ ВАНТРОБЫ 3 ЧОРНЫМ СОУСАМ

Пачышчаныя і пакроеныя вантробы разам з малымі кавалачкамі мяса паставіць з разнастайным карэннем. Паўкварты гусінай крыві змяшаць з некалькімі лыжкамі воцату, працадзіць і дадаць сюды лыжку падсмажанай мукі. Падліць тропікі булёну з вантробаў, усыпаць крыху цукру, пару стоўчаных гваздзік, некалькі зярнятак англійскага перцу, закіпяціць, увесь час мяшаючы, пак-ласці вантробы, падагрэць і падаваць.

Паўгускі

Нa паўгусак трэба гусей добра адкарміць. Звычайна для гэтага ўжываюць гарох, грэцкіх круп, авёс, кукурузу ці боб, а найхутчэй гусь таўсцее ад клёцак з розных гатункаў мукі, разведзенай вадой або малаком. Жадаючы, каб гусі мелі вялікую пячонку, трэба ім корм добра саліць, а таксама гарох змочваць папярэдне ў салёнай вадзе. Чыстай вады ніколі не павінна гусям бракаваць, таксама добра даваць ім калі-некалі вугаль, сцёрты ў парашок, што запабягае гніенню коруа ў страўніку. Калі гусі пачынаюць задыхацца, трэба пакінуць іх карміць, бо тлушч можа іх задушыць. Забіўшы і абскубаўшы гусь, адняць вантробы, хрыбет i cцёгны, выразаць грудзi, як мага больш збіраючы мяса, нацерці моцна соллю з салетрай, беручы на 10 паўгусак фунт солі і лют салетры. Пасля належнага націрання соллю з абодвух бакоў, скласці паўгусак у драўлянае начынне, перасыпаючы соллю і карэннямі: ядлоўцам, перцам простым і ангельскім ды размарынам, прыкрыць вечкам i прыціснуць кaменем. Так паўгускі мусяць ляжаць не даўжэй за тыдзень, а па праміненні гэтага часу іх трэба абгарнуць паперай і вэндзіць 2 дні. Заміж паперы можна паўгускі проста з солі абваляць у пшанічным вотруб’і, а затым увэндзіць у лёгкім агні. Такім чынам вырабленыя паўгускі ядуць без далейшай апрацоўкі.
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 16.09.07 19:18    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

А гэта – “гусіныя” рэцэпты з кнігі Э.Зайкоўскага – Г.Тычкі

СУП 3 ГУСЯ ЦІ КАЧКІ
Гуся альбо качку зварыць з рознымі прыправамі. Узяць паўтары кватэркі ячных круп, зварыць іх так, каб аж клеіліся, тады пакласці ў іх вялікую лыжку масла і до-бра размяшаць, дадаць тры кватэркі смятаны, змяшаць гэ-та з булёнам, у якім гатавалася качка, і падаваць на стол, паклаўшы ў супавую місу пакроенае на кавалкі мяса.
СУП 3 ГУСІНЫХ ВАНТРОБАЎ
Укінуць у ваду розныя прыправы, пакласці вантробы ад двух гусей (але не класці пячонку) і варыць так, як ва-рыцца звыклы булён. Асобна зварыць ячную кашу, пажа-дана на грыбным адвары, дадаць у яе спачатку масла, а потым і кіслай смятаны і змяшаць з булёнам. Калі будзе недастаткова кіслінкі, можна дадаць трошкі расолу ад чырвоных буракоў.
Пячонку дробна пасячы, змяшаць з цёртай булкай, да-даць трошкі масла, два жаўткі і адно цэлае яйка. Гэтай масай нафаршыраваць скурку з гусіных шыек, зашыць яе і зварыць у тым супе. Перад падаваннем пакроіць і ўкла-сці разам з вантробамі ў супавую місу.
ПОЛІЎКА
Зварыць мяса, дадаўшы цыбулю, кроп і іншыя прып-равы. Невялікую колькасць пшанічнай мукі развесці ва-дой і падкалаціць гэтым згатаваны булён. Потым уліць туды хлебны ці бурачны квас альбо сыроватку (можна таксама хлебную рошчыну) — трэба, каб поліўка была з кіслінкай.
У посныя дні поліўку гатавалі на грыбным адвары ці юшцы з рыбы.
КРЫВЯНАЯ ПОЛІЎКА
Заліць вадой мяса, дадаць прыправы і бурачны расол, як ва ўсе кіслыя супы. Як булён зварыцца, працадзіць, да-даць падрыхтаванай гусінай альбо свіной крыві і зноў закіпяціць.
Кроў рыхтуецца так. Спускаюць кроў з гуся альбо за-колатай свінні ў посуд, дзе павінна быць трошкі солі, каб кроў не згарнулася. Перамешваюць, а перад тым як ліць у булён, дадаюць муку альбо цёртую булку. Уліўшы гэта, булён трэба толькі давесці да кіпення, бо калі будзе доўга кіпець альбо адстойвацца, кроў спадзе на дно.
Да гэтага супу добра падаваць клёцкі з гусінай альбо свіной пячонкі. Робяцца яны так. Пячонку дробна пасек-чы, пасаліць і паперчыць, убіць два альбо тры яйкі, пак-ласці трошкі топленага масла, тоўчаных сухарыкаў, добра ўсё перамяшаць і зляпіць клёцкі. Абкачаць іх у грэцкай муцэ альбо сухарах, укінуць у вар, а як будуць гатовыя — пакласці ў суп.

ГУСАК, ЗАПЕЧАНЫ 3 ЯБЛЫКАМІ
Зняць з адкормленага гусака залішні шмалец (тлушч), абцерці яго зверху і знутры соллю і кменам, нафаршыра--ваць дробнымі неразрэзанымі яблыкамі і пячы на брыт-ване са жменькай крышанай цыбулі, паліваючы напачат-ку булёнам, а потым увесь час сваім сокам. Перад пада-ваннем абкласці асобна спечанымі яблыкамі, пакласці і тыя, што запякаліся ўнутры. Сок, які выпусціў гусак, па-куль смажыўся, заправіць лыжкай мукі, моцна закіпя-ціць, абліць ім гусака, а рэшту падаць асобна.
Часам можна нафаршыраваць гусака замест яблыкаў чырвонай капустай.
ГУСАК 3 КІСЛАЙ КАПУСТАЙ
Кіслую капусту стушыць, дадаўшы саланіны і печанай цыбулі. Дастаць з гусака косці, разрэзаўшы яго па хрыбце. Трэба рабіць гэта асцярожна, каб мяса засталося цэлым каля скуры. (У лапах і крылах косці застаюцца.) Пасаліць, трошкі паперчыць, нафаршыраваць капустай і зашыць. Потым абкласці салам і спячы ў печы. Перад падаваннем заліць соусам, зробленым з булёну і з таго соку, што вы-ходзіў з гусака, калі ён пскся.
ГУСАК, ФАРШЫРАВАНЫ КАШАЙ
Пачышчанага і пасоленага гусака разрэзаць па хрыбце і выцягнуць косці. Косці заліць вадой, пакласці разна-стайныя карэньчыкі і сушаных грыбоў і варыць. Калі бу-лён добра выгатуецца, працадзіць яго, грыбы пасскчы і зноў укінуць у булён. Дадаць лыжку масла, закіпяціць, укінуць трошкі зялёнай пасечанай пятрушкі альбо кропу, тры кватэркі перацёртых з яйкамі і абсушаных грэцкіх круп. Стушыць гэта пад вечкам і нафаршыраваць той ка-шай гусака. Зашыць яго, пакласці на дно рондаля сала, на яго — гусака, наверх зноў сала і запячы.
ГУСАК 3 ГРЫБНЫМ СОУСАМ
Пачышчанага маладога гусака пакроіць на кавалкі, пакласці ў ваду з морквай, пятрушкай, некалькімі суша-нымі баравікамі, пасаліць, дадаць англійскага перцу — і
няхай варыцца, аж пакуль не будзе мяккі. Распусціць лыжку масла, падрумяніць у ім лыжку мукі, перамяшаць, уліць трошкі смятаны, паўкварты булёну, у якім варыўся гусак, усё гэта добра перамяшаць, закіпяціць, працадзіць, пакласці пакрышаныя грыбы і заліць гэтым гусака перад падаваннсм.
Такім чынам можна гатаваць і качак.
ГУСІНЫЯ ВАНТРОБЫ 3 ЧОРНЫМ СОУСАМ
Пачышчаныя і пакроеныя вантробы разам з малымі кавалачкамі мяса паставіць з разнастайным карэннем. Паўкварты гусінай крыві змяшаць з некалькімі лыжкамі воцату, працадзіць і дадаць сюды лыжку падсмажанай мукі. Падліць тропікі булёну з вантробаў, усыпаць крыху цукру, пару стоўчаных гваздзік, некалькі зярнятак англійскага перцу, закіпяціць, увесь час мяшаючы, пак-ласці вантробы, падагрэць і падаваць.
ГУСІНЫЯ ВАНТРОБЫ СА СЛІВАВЫМ СОУСАМ
Вантробы зварыць з разнастайным карэннем. Асобна зварыць кварту сліў, змяшаць іх з паўквартай адвару з вантробаў, працадзіць, узбіць з некалькімі лыжкамі гусі-най крыві, уліць пару лыжак воцату, усыпаць мукі, пару стоўчаных гваздзік, трошкі цукру і яшчэ раз усё гэта пра,-цадзіць. Потым добра закіпяціць і заліць вантробы.

ПАШТЭТ 3 ГУСІНАЙ ПЯЧОНКІ
Некалькі гадзін вымочваць у салодкім малацэ пячон-ку пятнайцайі гусей. Тады пасячы, пакласці паўфунта свежага сала, убіць восем яек, усыпаць тры кватэркі цёр-тай булкі, уліць сок з дзвюх цытрын, дадаць трошкі мушкатнага арэху, пару лыжак солі і добра ўсё перамя-шаць. Намазаць рондаль маслам, абсыпаць булкай, пак-ласці фарш і запякаць у негарачай печы. Як спячэцца, патаўчы ў ступе, дадаўшы паўфунта свежага нясоленага масла, і перацерці на сіта, пакласці на блюда, загладзіць нажом, намачыўшы яго ў алеі, і йрыбраць маянэзам аль-бо халадцом.
Можна гэты паштэт падаваць цёплым, тады рондаль лепш выслаць блінамі.
ПАШТЭТ 3 ГУСІНАЙ
АЛЬБО ЦЯЛЯЧАЙ ПЯЧОНКІ
ІНАКШ
Узяць печань двух або больш цялят ці гусей, абабраць плеўкі, пакрышыць і патушыць у масле з цыбуляй. Як стушыцца, дадаць вымачанай у малацэ і адціснутай булкі, пару яек, фунт масла альбо свежага сала, стаўчы ў ступе і перацерці на густое сіта. Тады дадаць кватэрку смятаны, трошкі тоўчанага англійскага і чорнага перцу, а таксама мушкатнага цвету, перамяшаць, пакласці ў намазаны мас-лам рондаль і запячы. Не выцягваць з рандэліка, аж па-куль не застыне.
Да гэтага паштэту зрабіць невялікія катлеты з індыка: пакрышыць мяса з грудкі, дадаць трохі вымачанай булкі, некалькі яек, стаўчы ўсё, дадаўшы кавалак масла і крыху мушкатнага цвету. Зляпіць з гэтай масы катлеты, пак-ласці на патэльню з распушчаным маслам, абліць булё-нам, закрыць змазанай маслам паперай і запячы. Як асты-нуць, памачыць у маянэз і абкладаць паштэт.
Можна гэты паштэт пакроіць на кавалкі, прыгожа скласці на паўміску, перакладаючы катлетамі, і астудзіць у празрыстым халадцы.

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 16.09.07 19:20    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

Памятайма, што па-беларуску (і па-літвінску таксама) "гусь" - гэта яна! Відаць, каб пазбегнуць памылак, Тычка з Зайкоўскім і пісалі спрэс "гусак".

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 23.09.07 17:18    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

Як змяніць назву галінкі на "Гусь і іншыя птушкі"?

у афіцыёзнай бел. сав. кулінарнай літаратуры пад "Стравамі з птушкі" разумеюцца ТОЛЬКІ стравы з кураціны. Зазірніце як-н. у абавязковы для кожнай "абшчапітаўскай точкі" зборнік рэцэптаў "глыбока нац. бел. кухні" і пераканайцеся. Я не супраць кураціны ўвогуле (хаця яна ў нас апошнім часам неверагодна хімічная), але супраць такой прымусовай аднастайнасці. Якая ува ўсіх галінах культуры РБ назіраецца.

просьба да мадэратараў

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 23.09.07 18:20    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

Зазірніце як-небудзь у прымусова-абавязковы для кожнай общепитовской точки зборнік рэцэптур "беларускіх нацыянальных страў" і пераканайцеся. Больш за тое, абавязковая курыца там хаваецца за строгім бюракратычным эўфемізмам «сельскагаспадарчая птушка», відаць, каб падкрэсліць прынцыповую адстутнасць у меню нармальнага здаровага сацыялістычнага беларуса, напрыклад, фазанаў або бакасаў.

Anyway, вось такі рэцэпт з курыцы, але ненадзейнага цывілізацыйнага паходжання, з той самай Вінцэнтыны Завадскай:

Патраўка з куранятаў з агрэставым соўсам.

4 кураняты
соль
1—2 морквы
l цыбуля
1 пятрушка
1/2 кораню сельдэрэя
3/4 шклянкі агрэсту
2-3 кавалачкі цукру
l лыжка масла
1 лыжка мукі
1/3 шклянкі віна (опцыя)

Зварыць парэзаных куранятаў у булёне з разнастайнай зелянінай (морквы, цыбуля, пятрушка, сельдэрэй), узяць 3/4 шклянкі недаспелага агрэсту, заліць парай лыжак булёну, пакласці пару кавалачкаў цукру і патушыць. Распусціць лыжку масла, пасмажыць у ім лыжку мукі, разбавіць булёнам, закінуць патушаны агрэст, заліць гэтым соўсам куранятак і закіпяціць яшчэ раз перад падачай.
Каб кураняты выглядалі лепш і больш пяшчотна, можна іх, загадзя абваляўшы ў яйку і сухарах, пасмажыць на масле, а потым патушыць у соўсе.
Да гэтага соўсу можна дадаць крыху віна.

* патраўка – традыцыйная польска-літвінская страва, штосьці сярэдняе паміж супам і рагу, найчасцей з птушкі, але таксама часам з мяса і інш.

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 23.09.07 18:22    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

А вось пытанне з магчымай будучай віктарыны для знаўцаў беларускай нацыянал-сацыялістычнай культуры: як называецца беларускі савецкі аналаг славутых "катлетаў па-кіеўску" (chicken Kiev) ?

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 24.09.07 14:51    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

Сорам! ніхто не ведае каранёў-вытокаў нашых савецкіх, дарма што столькі святаў савецкіх святкуем і герояў шануем.

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 24.09.07 17:15    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

“Гарадзенскі” рулет з качкі, фаршыраванай свінінай ды ялавічнай пячонкай.

Рэцэпт з савецкіх кніг, але досыць краёвы паводле структуры, не выключаю, што аўтэнтычны літвінскі. (Як прапусцілі?)

Качка (каля 1, 5 кг)
1 ½ лыжкі лімоннага сока
Соль, перац
1 лыжка крышанага маярану (або мацярдушкі)
4-5 зубкоў часнаку
500 г ялавічнай пячонкі
450 г свінога фаршу
120 г сала
3 яйкі

Качку старанна вымыць, разрэзаць, асцярожна вынуць косці, не шкодзячы скуры, выразаць тлушч і частку мяса. Скуру з пазасталым мясам нацерці соллю, перцам, лімонным сокам, загарнуць у фальгу, пакінуць на гадзіну.
Пячонку адварыць да паўгатоўнасці і нарэзаць кубікамі, яйкі зварыць і пакрышыць. Сала, тлушч і выразанае мяса качкі прапусціць праз мясарубку, дадаць расцёрты з соллю часнок і маяран. Адбіць скуру качкі з мясам, скласці на яе пластамі пячонку, сала з тлушчам і часнаком, свіны фарш, яйкі, пасыпаць соллю і перцам. Згарнуць рулет, загарнуць у поліэтыленавую плёнку, перавязаць матузком і варыць да гатоўнасці. Ахаладзіць пад прэсам. Падаваць парэзаным на скрылькі з гарнірам з садавіны.

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
mama Halja

Свой чалавек


Зарэгістраваны: 24.01.2007
Паведамленні: 1718
Адкуль: USA (а раней Менск)

ПаведамленнеДададзена: 28.09.07 13:46    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

Mann Kurt, ці маеце які добры рэцэпцік індыка з начыньнем да дня падзякі?

_________________


Sow a thought reap an action. Sow an action reap a habit.
Sow a habit reap a character. Sow a character reap a destiny
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Наведаць сайт аўтара
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 28.09.07 23:10    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

маю адзін традыцыйны літвінскі рэцэпт. Roast Turkey stuffed with beef liver. Па-англ. магу выкласці, але пры ўмове што перакладзеце на бел. а англ. тэкст выдаляць. Арыгінал быў па-польску, але я яго крыху адкарэктаваў. Англ. рэцэпт выйдзе ў маёй кнізе, але я не маю права кавалкі з яе публікаваць у Інэце.

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
mama Halja

Свой чалавек


Зарэгістраваны: 24.01.2007
Паведамленні: 1718
Адкуль: USA (а раней Менск)

ПаведамленнеДададзена: 29.09.07 14:24    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

калі хочыце, то можыце даслаць мне праз цыдулку ці email, а я перакладу і сюды ўстаўлю.

_________________


Sow a thought reap an action. Sow an action reap a habit.
Sow a habit reap a character. Sow a character reap a destiny
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Наведаць сайт аўтара
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 22.10.07 19:22    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

Пераклад дасланы ў выніку папярэдняга абмеркавання

Печаны* індык з начынкай з ялавічнай пячонкі

1 індык вагой прыблізна 4–5 кг)
Соль і [пажадана сьвежамолаты] чорны перац – паводле смаку
½ шклянкі растопленага масла
Начынка:
2 цалі (56г) чэрствага белага хлебу
¼ шклянкі малака
450г) гатаванай ялавічнай пячонкі
3 цалі (100г) сала
3 яйка, вылучыць жаўткі асобна
2 стал. лыжкі масла
½ шклянкі разынак
1 чайная лыжачка цукру
Соль, перац, джамайкавы (гваздзічны) перац

Каб размарозіць індыка пакладзіце яго ў лядоўню, на 1-2 дні. Прамыйце індыка халоднай праточнай вадой і абсушыце папяровымі ручнікамі. Нашараваць індыка звонку і ўсярэдзіне сольлю і перцам, адставіць на 3-4 гадзіны. Напоўніць сярэдзіну індыка начыньнем. Нагрэць духоўку да 450° F (232°С). Схаваць крылы ўнізе і ногі зьвязаць разам; можна таксама прывязаць крылы і ногі да цела. Пакладзіце індыка, грудным бокам долу ў вялікую жаровню in a large roasting pan, пэнзлікам змажце ўсю птушку маслам і накрыйце прапітанай маслам нітніцай (марляй). Пакладзіце жаровню ў духоўку і выпякайце пры 450° F (232°С) 15-20 хвілін да залацістага колеру, затым зьменьшыце тэмпературу да 325° F (163°С) і працягвайце пячы яшчэ 2 – 2 ½ гадзіны ці даўжэй пры неабходнасьці. Першыя 1 ½ гадзіны палівайце мяса маслам і сокам кожныя 25-30 хвілін. Дзеля таго, каб вызначыць ці добра мяса прапяклося, ужывайце адмысловы тэрмометр для мяса. Індык гатовы тады, калі мяса сьцягна (ляжкі) даходзіць ці перавышае 180°F (82°С), а мяса грудзіны – 170°F (77°С),.
Начынка: замачыце чэрств белы хлеб у малацэ і разам з гатаванай ялавічнай пячонкай і салам прапусьціце праз мясарубку. Жаўткі расцерці з маслам да аднароднай кансістэнцыі. Бялкі ўзбіць да плотнай кансістэнцыі. Перамяшаць усе інгрыдыенты, дадаць разынкі, цукар, сьпецыі, і ўсё разам добра перамяшаць.

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
mama Halja

Свой чалавек


Зарэгістраваны: 24.01.2007
Паведамленні: 1718
Адкуль: USA (а раней Менск)

ПаведамленнеДададзена: 11.12.07 1:45    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

Упс... так я індыка сёлета і не гатавала... Сябры не змаглі да нас прыехаць. Нас запрасілі ў іншую кампанію і, вядома, мне не давялося займацца індыком. Можа іншым разам паспрабую.

_________________


Sow a thought reap an action. Sow an action reap a habit.
Sow a habit reap a character. Sow a character reap a destiny
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Наведаць сайт аўтара
Mann Kurt

Вельмі актыўны ўдзельнік


Зарэгістраваны: 05.01.2007
Паведамленні: 537
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 11.12.07 11:06    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

а Куццю не будзеце гатаваць?

_________________
Mann Kurt
Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail
наталька

Свой чалавек


Зарэгістраваны: 14.05.2006
Паведамленні: 4353
Адкуль: Менск

ПаведамленнеДададзена: 30.03.09 13:44    Загаловак паведамлення: Адказаць з выцемкаю

Дзяўчаты, хачу прыгатаваць гусь ці качку, а ў продажы калі бачу, дык такія перамарожныя, што вусьціш бярэ. Хто дзе бачыў больш-менш сьвежую птушку?
Сьмешка

_________________

Угару
Праглядзець пашпарт Даслаць цыдулку Даслаць e-mail Нумар ICQ
Паказаць паведамленні:   

Распачаць новую тэмуАдказаць на тэмуprinter-friendly view    Спіс форумаў Нашыя дзеткі -> Кулінарны клуб Часавы пояс: GMT + 3
Пераход да іншай старонкі: 1, 2  наступная »
Старонка 1 з 2.

 
Перайсці:  
Вы не можаце распачынаць тэмы
Вы не можаце адказваць на паведамленні
Вы не можаце рэдагаваць свае паведамленні
Вы не можаце выдаляць свае паведамленні
Вы не можаце галасаваць у апытанках
Вы можаце далучаць файлы
Вы можаце сцягваць файлы
  Мянушка:    Пароль:      Запомніць мяне       


Board Security

Каталог TUT.BY Rating All.BY Internet Map